Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, El Nino tiếp tục hoạt động mạnh trong tháng ba, đồng nghĩa với việc cả nước đối mặt với tình trạng thời tiết khô hạn.

ông Nguyễn Hữu Hải, Trưởng phòng Dự báo Khí tượng Hạn vừa - Hạn dài, Trung tâm Khí tượng Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương cho biết, thời tiết bất thường trong năm vừa rồi có một phần nguyên nhân do biến đổi khí hậu. Cụ thể, El Nino năm nay gây ra hiện tượng thời tiết bất thường trong tháng hai, sau 10 ngày nóng là đợt rét 10 ngày,  rồi lại 10 ngày nóng cho đến giờ. Trước đó, tháng 2-2009, thời tiết đã rất ấm, thậm chí ấm nóng cả tháng. ông Hải cho biết, hiếm khi xảy ra liên tục hai năm liền kề đều có tháng hai nóng như vậy, mức độ nóng tăng dần.

Thập kỷ 70 về trước, thời tiết cực đoan xuất hiện theo quy luật. Giờ đây, thời tiết cực đoan thay đổi bất thường, mức độ nhiều và khắc nghiệt hơn. Nắng nóng năm nay đến từ tháng hai, tháng ba được coi là sớm. Hơn nữa, theo kinh nghiệm dân gian, giữa mùa đông có gió nồm thì thường không tốt cho sức khỏe.

Theo số liệu về các vùng nắng nóng và mưa tháng hai năm nay, cả nước đều có những ngày nắng nóng như mùa hè, có thời điểm nhiệt độ lên tới 36 - 37oC. Trong khi đó lượng mưa đều hụt. Lượng mưa trên toàn quốc phổ biến ở mức thấp hơn trung bình (cùng kỳ nhiều năm) từ 50 đến 90%. So với tháng 2-2009, lượng mưa tháng 2-2010 ở Đăk Nông, Sóc Trăng và một số tỉnh ở Tây Nam Bộ hụt 100%, gần như không có mưa, Hà Nội hụt 60 - 85%.

Trong khi đó, ở Nam Bộ, tháng hai năm nay hầu như không có mưa trái mùa. Mưa chuyển mùa đến muộn nên tình hình khô hạn kéo dài, gây cháy rừng diện rộng.

Thời gian tới, thậm chí tận tháng năm, cả nước vẫn sẽ bị ảnh hưởng bởi hiện tượng El Nino, vẫn ít mưa, trong đó mưa chuyển mùa hầu như không có. Cả nước đang ở vào giai đoạn khô hạn hiếm có và tình trạng này có thể kéo dài đến tháng 5 - 2010. Một trong những tác động rõ rệt nhất của khô hạn là nạn cháy rừng diễn ra hầu như khắp nơi. Quan sát từ vệ tinh hôm qua cho thấy, cả nước hiện có 176 điểm cháy rừng, trong đó, riêng tỉnh Sơn La có gần 50 điểm.
   

Rừng tràm U Minh Hạ trên chảo lửa

Rừng tràm U Minh Hạ những ngày đầu tháng ba năm nay, nắng nóng hầm hập, nước cạn kiệt, đất chân rừng khô rang, đọt tràm khô xám. ông Nguyễn Văn Thế, GĐ Vườn Quốc gia U Minh Hạ, nhận định: “Nếu nắng nóng kiểu này thì đến tháng tư sẽ cạn nước, không đủ nước chữa cháy nếu lỡ xảy ra cháy”.

Chúng tôi chuẩn bị khẩu trang, áo khoác và nước uống để chống nắng chuyến đi vào rừng tràm mùa khô. Nắng đổ lửa, hơi nóng hầm hập, không chút gió giữa rừng tràm U Minh Hạ.

Nước dưới kinh mương vàng úa màu cau khô, rút nhanh. Dớn nước vàng khè mé rừng. Bước chân trên lớp thực bì rừng tràm U Minh Hạ khô khốc, chỉ cần sơ ý quăng tàn thuốc lá cũng có thể cháy.

Trạm canh lửa trung tâm đặt giữa Vườn Quốc gia (VQG) U Minh Hạ có thể quan sát miệt rừng bằng ống nhòm quan sát rừng. Ở chiều cao hơn 50 m, dây chọi leo quanh thân cây tràm ngả màu vàng. Nắng làm bạc đầu, trơ trọi lá.

Cán bộ kiểm lâm Vùng 3 Trịnh Hữu Thanh cho biết: “Ba anh em chúng tôi vừa được tăng cường để cùng với anh em kiểm lâm tuyên truyền giáo dục phòng chống cháy rừng, cung cấp thêm thiết bị chữa cháy và thông tin kịp thời diễn biến khô hạn”.

VQG U Minh Hạ xây dựng 27 chốt trạm, 134 người là kiểm lâm, công an, cán bộ VQG để canh lửa. Trên bờ kinh 21 - cạnh đường ống dẫn khí PM3 - Cà Mau là lán trại của tổ kiểm lâm cơ động Chi cục Kiểm lâm Cà Mau tăng cường cho VQG U Minh Hạ kể từ mùa khô bắt đầu.

Anh Nguyễn Thanh Đoàn - tổ trưởng vừa phân công anh em nấu cơm, vừa phân công người lên chòi canh lửa canh trực. Anh Lê Xuân Vương tâm sự: “Anh em chúng tôi phân công nhau chở nước ngọt, nấu ăn từ sáng sớm để kịp canh trực lúc nắng nóng, khởi động máy bơm nước chữa cháy và tuần tra dọc tuyến giáp vùng đệm”.

Thiếu nước ở rừng ngập nước

Trên lâm phần U Minh Hạ có 98 chốt, trạm với khoảng 500 lực lượng canh trực chữa cháy rừng, các đơn vị quản lý bảo vệ rừng, các xã ven rừng đã tổ chức hơn 2.500 người tham gia phòng cháy chữa cháy rừng.

ông Lê Văn Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Cà Mau nói: “Lực lượng kiểm lâm cùng với cán bộ lâm nghiệp, công an và nhân dân sống trên lâm phần làm tất cả những gì để sẵn sàng chiến đấu với giặc lửa.

ông Nguyễn Văn Thế, GĐ VQG U Minh Hạ, nhận định: “Mỗi tháng, nước rút xuống 2-3 tấc. Trong 3 tháng nữa không mưa, nắng nóng kiểu này thì không có nước chữa cháy”.

Tổng chiều dài tuyến kinh mương trên lâm phần 143 km chứa 3,7 triệu mét khối vào đầu mùa khô. Nay đã giảm 648.000 mét khối. Mực nước tại các kinh mương cạn dần, chỉ còn 0,5- 1m, với trữ lượng nước mặt 1,3 triệu mét khối, khó đủ nước bơm chữa cháy nếu chẳng may cháy rừng xảy ra.

Thanh Hóa: Lần đầu tiên, ngăn sông Mã chống hạn

Trước thực trạng mực nước sông Mã xuống quá thấp, lần đầu tiên trong lịch sử, ngành chức năng tỉnh Thanh Hóa và Cty Thủy nông Nam sông Mã phải triển khai phương án ngăn sông này tại xã Yên Trường, huyện Yên Định để bơm nước chống hạn cứu lúa. Từ năm 1962 đến nay, đây là năm mực nước sông Mã xuống thấp kỷ lục (năm 1962, mực nước sông Mã ở trạm bơm xã Yên Trường là 3,28m).

Để thực hiện việc ngăn sông, chống hạn, ngành chức năng đặt các bao tải chứa cát, kết hợp với thuê sáu sà lan (mỗi chiếc dài 40 m) nối dài để ngăn ngang sông. Các khoang của sà lan chứa đầy cát để đáy sà lan chạm đáy sông, nhằm mục đích cho mực nước sông Mã tại khu vực này dâng cao, dẫn dòng vào bể hút của trạm bơm. Tại vị trí hai bên mép sông, mực nước cạn hơn thì dùng đá hộc và các bao tải chứa cát đắp chặn dòng để dồn nước về phía bể hút của trạm bơm.

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, ngoài sông Mã các sông chính như sông Chu, sông Bưởi, sông Cầu Chày cũng xuống mức thấp lịch sử.

(Theo Bộ tài nguyên và môi trường)